IBO-rapport valt Science in Transition deels bij

Het IBO-onderzoek van het ministerie van Financiën naar de opbrengsten van wetenschappelijk onderzoek beaamt verschillende conclusies van Science in Transition. “Cultuur en financiële prikkels binnen het wetenschappelijk onderzoeksstelsel zorgen ervoor dat onderzoek hoger gewaardeerd wordt dan onderwijs.”

Voor het IBO-onderzoek is onder meer een enquête uitgezet onder alle onderzoekers binnen universiteiten, UMC’s en de onderzoeksinstituten van NWO en KNAW. “Uit de enquête, die ingevuld is door 4.200 onderzoekers, komt naar voren dat het aantal publicaties een grote tot zeer grote rol speelt als prestatie-indicator bij de persoonlijke functiebeoordeling en dat het geven van onderwijs als een minder belangrijke doelstelling van het werk wordt beschouwd.”

Wat vinden onderzoekers hun belangrijkste taak?
Klik voor een grotere afbeelding.

Als aanbeveling geeft de IBO-werkgroep dat met name voor studierichtingen met grote studentenaantallen meer wetenschappelijk personeel aangetrokken en gewaardeerd zou moeten worden op basis van onderwijscapaciteiten. “Een aantal universiteiten geeft aan dat onderwijsprestaties in toenemende mate worden meegewogen in de beoordeling van wetenschappelijk personeel. Dit verdient navolging.”

“Reorganiseer eerste geldstroom”
De IBO-werkgroep schetst vier beleidsvarianten voor de Nederlandse wetenschap. In beleidsvariant één stelt het IBO voor de eerste geldstroom te reorganiseren. Momenteel wordt ongeveer 60 procent van het onderzoeksdeel van de eerste geldstroom verdeeld middels een vaste voet op basis van historische gronden. “Denkbaar is ook dat een groter deel van de onderzoeksmiddelen verbonden wordt aan prestatie- en profileringsafspraken. Hierdoor wordt transparanter gemaakt waarom sommige universiteiten hogere vergoedingen ontvangen en ontstaat feitelijk een meer rationele grondslag voor de bekostiging.”

De promotiebonus zou moeten verdwijnen. “Deze indicator krijgt bij ongewijzigd beleid een overheersende rol en vergroot de volatiliteit in toekenning van eerste geldstroommiddelen. Daarom wordt voortaan een vast (gemaximeerd) percentage van de eerste geldstroom op basis van deze indicator verdeeld, in plaats van een vast bedrag per promotie toe te kennen.”

“NWO moet geld anders verdelen”
Het IBO-rapport pleit ook voor een strategischer verdeling van de tweede geldstroom. Over NWO doet de IBO-werkgroep verschillende aanbevelingen in beleidsvariant twee. Ten eerste zou er naast kortlopende financiering meer ingezet moeten worden op toekenning van middelen voor vier tot tien jaar om meer stabiliteit te bieden en onderzoeksvoorstellen met focus op de middellange termijn te ondersteunen. Daarnaast wordt in de beoordelingscriteria meer nadruk gelegd op voorstellen die in consortiumverband worden ingediend, om hiermee de samenwerking op nationaal niveau te versterken. Er wordt voorgesteld om de tweede geldstroom inhoudelijk beter te verbinden met de instellings- en sectorplannen en met de Europese onderzoeksagenda. Om de hoge aanvraagdruk te verminderen worden gerichtere calls uitgebracht die sterker aansluiten bij de speerpunten van specifieke instellingen en sectorplannen. Daarnaast worden restricties bij meervoudige indiening aangebracht. Dit kan betekenen dat een onderzoeker of instelling niet herhaaldelijk een onderzoeksvoorstel kan indienen dat van onvoldoende kwaliteit is.

Bovendien suggereert het IBO om de onderzoeksmiddelen die gekoppeld zijn aan de topsectoren meer op maatschappelijke thema’s te richten. Zo wordt wetenschappelijke kennis beter benutten voor maatschappelijke vraagstukken en samenwerking bevordert.

“Formuleer een nationale wetenschapsagenda”
In beleidsvariant drie gaat het vooral over de inrichting van de Nederlandse wetenschap. De IBO-werkgroep wil dat universiteiten zich verder toeleggen op vakgebieden waar ze in uitblinken. “Voorgesteld wordt te komen tot een nationale wetenschapsagenda die richting en structuur geeft aan het Nederlandse onderzoek binnen zowel de eerste als de tweede geldstroom en prioriteiten stelt. Universiteiten en onderzoeksinstituten investeren gezamenlijk in de toekomstige sterkten van de Nederlandse wetenschap.”

Download het rapport
Download het rapport. Het is op 23 mei aangeboden aan minister Bussemaker van OCW. Het kabinet reageert op het rapport na de zomer, tegelijk met de presentatie van de Toekomstvisie Wetenschap.

1 reactie